در شرایط بحران، جنگ و حوادث غیرمترقبه، علاوه بر تهدیدهای فیزیکی، جامعه با پدیدهای به نام «جنگ روانی» نیز مواجه میشود. در چنین فضایی حجم زیادی از اخبار و اطلاعات در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی منتشر میشود که
به گزارش خبرگزاری سلامت (طبنا) از کرمانشاه ، در شرایط بحران، جنگ و حوادث غیرمترقبه، علاوه بر تهدیدهای فیزیکی، جامعه با پدیدهای به نام «جنگ روانی» نیز مواجه میشود. در چنین فضایی حجم زیادی از اخبار و اطلاعات در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی منتشر میشود که بخشی از آنها شایعه یا اطلاعات تأییدنشده است. گسترش سریع این شایعات میتواند موجب افزایش اضطراب اجتماعی، ایجاد نگرانی در میان مردم و اختلال در مدیریت صحیح بحران شود. از همین رو کارشناسان حوزه سلامت اجتماعی و ارتباطات بر ضرورت تقویت سواد رسانهای در جامعه تأکید دارند.
در همین زمینه دکتر کیانی، مسئول بسیج جامعه پزشکی استان کرمانشاه، در گفتگو با خبرگزاری سلامت به بررسی دلایل باورپذیری شایعات و راهکارهای مقابله با آن پرداخت. دکتر کیانی با اشاره به اینکه در روزهای جنگ و بحران شایعات با سرعتی بسیار بالا منتشر میشوند، اظهار داشت: در بسیاری از مواقع شایعهها حتی سریعتر از اخبار رسمی در جامعه دست به دست میشوند. بخشی از این موضوع به نحوه عملکرد ذهن انسان بازمیگردد؛ چرا که مغز انسان معمولاً سادهترین و سریعترین راه را برای پردازش اطلاعات انتخاب میکند و گاهی بدون بررسی دقیق، خبرها را میپذیرد.
وی افزود: بسیاری از شایعات با احساساتی مانند ترس، نگرانی یا خشم همراه هستند و همین مسئله باعث میشود قدرت تحلیل منطقی افراد کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی افراد بیشتر تحت تأثیر هیجان قرار میگیرند تا منطق. از سوی دیگر وقتی یک خبر توسط چند نفر تکرار شود، ذهن انسان به طور ناخودآگاه آن را واقعیتر تلقی میکند؛ پدیدهای که در علوم ارتباطات به «اثر گلوله برفی» معروف است.
مسئول بسیج جامعه پزشکی استان کرمانشاه با بیان اینکه در شرایط نامطمئن مردم به طور طبیعی به دنبال کسب اطلاعات هستند، گفت: گاهی حتی یک خبر نادرست نیز میتواند به افراد احساس آگاهی و کنترل شرایط بدهد و همین مسئله باعث میشود برخی افراد بدون اطمینان از صحت خبر، آن را برای دیگران نیز ارسال کنند.
وی یکی از دلایل مهم گسترش شایعات در جامعه را ضعف آموزش در حوزه سواد رسانهای دانست و تأکید کرد: امروز سواد رسانهای به اندازه سواد خواندن و نوشتن اهمیت دارد. جامعهای که مهارت تشخیص خبر درست از نادرست را نداشته باشد، در برابر جنگ روانی و موج شایعات آسیبپذیر خواهد بود.
دکتر کیانی با اشاره به راهکارهای مقابله با شایعات افزود: مردم باید در مواجهه با اخبار فضای مجازی باید تأمل کنند و هر خبری را بلافاصله باور یا منتشر نکنند. بهتر است تا زمانی که یک خبر توسط منابع رسمی و معتبر تأیید نشده است، آن را قطعی تلقی نکنیم. همچنین بررسی منبع خبر، توجه به زمان و مکان تصاویر و طرح چند سؤال ساده درباره منشأ خبر میتواند از انتشار بسیاری از اطلاعات نادرست جلوگیری کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: همانگونه که در حوزه سلامت اصل «پیشگیری بهتر از درمان» است، در حوزه اطلاعرسانی نیز آگاهیبخشی و آموزش عمومی نقش پیشگیرانه دارد. سواد رسانهای در واقع نوعی بهداشت فکری و اجتماعی محسوب میشود و لازم است نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانهای به طور جدی در این زمینه برنامهریزی و اقدام کنند تا جامعه در برابر شایعات و جنگ روانی از آمادگی بیشتری برخوردار باشد.
نظر شما